Antwerps.be - alles over de Antwerpse taal

Aentwaerps Nederlands

Menu

... of dubbelklik op eender welk Antwerps woord op deze site!

Handleiding voor het woordenboek

Welke woorde toevoege?

Alle woorde die een ni 100% veurspelbaar verschil meh et Ollands emme, ofwel in et woord zelf ofwel in nen afgeleide vörm

 

WEL:

  • baenk - ae ipv. a is typisch mor ni 100% veurspelbaar
  • groêt - idem meh oê ipv oo
  • deur - want dörreke ee wel e verschil
  • klein - want klender ee wel e verschil

 

NI:

  • pot - want gi verschil
  • grave (graven) - 100% veurspelbaar
  • ond (hond) - idem

 

 

Uitdrukkingen

Uitdrukkingen komen in regel NI in de woordenboek, der komd oêt een aparte sectie vör worbij da links gelegd wörre nor de woorde die derin zitte.

 

As er e woord is dad alliên mor veurkomd in een uitdrukking, of dad alliên in een uitdrukking een bepaalde betiêkenis krijgd, dan zette we die uitdrukking der WEL in, ba da woord. Veurbelde zen schuppes, keskeschiet, vurreke stook, poetshelap, ...

 

Dees principen is vör interpretase vatbaar en 't is ni 100% toegepast mor 't is dus ni de bedoeling iet gelak beter iêne vogel in oew aend... derin te zette.

 

 

Formulier

W'overloêpe vakske per vaksken et formulier da' gebrökt wörd oem woorde toe te voegen of te veraendere...

 

- Woord

't Woord gelak a 't in 't roêd getoênd goh wörre.

 

As et woord ne veraenderlijken uitgang emme, ier et 'normaal' geval schrijve. Bvb. vör woorden meh nen infinitief oep -e(n) ier alliên nen uitgang -e schrijve: waerke, verlange, ...

 

As et woord alted samenangd meh aender woorde (miêstal in uitdrukkinge), schrefd dan na de komma 't g'iêl meh ~ in de plöts van et woord. Veur de komma moet in principen altijd iên woord staan, da's 'tgeen wor a' de mensen oep kunne zuke. Veurbelde:

    • aves, 's ~
    • keskeschiet, van ~
    • bloskes, ~ wijsmake

 

- Verband NL

Getal da weergefd oe aerd da 't woord oep et Ollands equivalent lekt. Dees wörd vörloêpig alliên gebrökt oem te bepale welke woorde ge zie a' ge deur de woordenboek bladerd (vanaf niveau 4) mor is oek andig vör database queries en kan in den toekomst wel getoênd wörre meh icoontshes.

 

  • 0. Identieke spelling en equivalent' uitspraak: bvb. deur, lijk, ...
  • 1. Alliên mor verschil in uitspraak: bvb. mens [mengs]
  • 2. 100% veurspelbaar verschil in spelling: bvb. bóer (lange oe), stappe(n) (uitgang -e(n))
  • 3. 100% veurspelbaar verschil in spelling en uitspraak: bvb. ond (begin-h)
  • 4. Typisch' afwijking: as et alliên iên van de volgende verschillen ee
    • ae ipv a of e
    • oê ipv oo, iê ipv ee, eê ipv ee
    • ö of oe ipv o
    • equivalent suffix, bvb -ord ipv -aard, -ase ipv -atie, ...
  • 5. Klein atypisch' afwijking (1 klank verschil, bvb. twelf) of 2 typische (bvb. oêrsproeng) of een stamklaenkverkörting (bvb. allemol)
  • 6. Groêt' afwijking (et woord lekt nog oep et Ollands mor verschild veul, bvb. kiekeböst = kippeborst) of een aender betiêkenis (bvb. bol voor een xtc-pil)
  • 7. Liênwoord dad in 't NL ni' gebrökt wörd: bvb. velo, charcuterie, ...)
  • 8. Algemiên Vloms: bvb. goesting, stoefe, ...
  • 9. Antwerps + andere streektalen: bvb. nestel, sevves, smoêre, ...
  • 10. Uniek Antwerps: bvb. barrebitshes, kevendrager, ...

 

Ge moet' ier oewe kop ni te veul over breke. De verschillen tusse 0-1-2, 5-6 en 8-9-10 zen ni' zoe belangrek, en in ieder geval vald alles nog aan te passe. Zeh wel iêrder zuinig meh' de 10.

 

- Verband afl

'tzelfste mor vör d'afgeleide vörme van et woord (die we nog moeten oepgeve). d'oêgste score pakke!

 

Miêstal zuld' ier dezelfste scoren emme as vör 't woord zelf, mor ba woorde meh stamklaenkverkörting god' ier typisch een 5 emme terwijl da 't woord zelf mor 0, 1 of 2 is. Bvb. deur = 0 en 5 (dörreke), kijke = 2 en 5 (kekt).

 

- Fonetisch

De fonetische spelling van et woord.

 

Gin [] derrond zette.

 

De klemtoên weergeve meh {}, bvb. "onn{oê}zël", mor alliên as er miêr as iên lettergreep is! Dus bvb. ni in "kat". In "k{ae}rëk" dan wer wel oemda' da fonetisch twiê lettergrepen ee.

 

- Uitgang

As et woord ne veraenderlijken uitgang ee, diên ier uit de lijst kieze. D'uitgange ston ier uitgelegd in oêfdstuk III.2 .

 

- Woord volledig

Et woord oepnief mor nau meh' den uitgang derbij, bvb. waerke(n). A' ge meh Tab deur 't formulier goh wörd dad ottomatisch ingevuld.

 

- Woordsoort

Kiezen uit de lijst. Deur d'iêste letter te tippe komd'er oek, bvb. 2xB vör bijvoeglijk naamwoord. Ik vul iêl et formulier alted in zonder de muis btw.

 

- Flexie

Welke verbuiging of welke vervoeging. Overzicht oep vt.be. A zal a' g'iet kiesd en tab drukt dikkels proberen et volgende vakske vör au in te vulle

 

- Hoofdvormen

Ok nau wör et moeilijk. In dees vak moeten al d'afgeleide vorme van et woord gezet wörren, en wel volges nen bepaalde format zoedat 'em et zjust in tabellekes kan giete.

 

Algemiên

  • Vörme van dezelfste soort wörre gescheide deur een komma
  • Verschillende soorte vörme wörren oep aparte lijne gezet of gescheide deur een ; (gi verschil)
  • As er van ne vörm twiê variante beston, zet die dan same meh / tusse. Bvb. katteke/katshe
  • Schrijfd GINNE staerken uitgang on verkleinwoorde (dus katteke i.p.v. katteke(n)) mor schrefd vör de rest WEL al de veraenderlijk' uitgange.

 

Zelfstaendige naamwoorde

  • lidwoorden gescheide deur /; miêrvoudsvorm; verkleiwoord
  • veurbeld:
    • (alkolieker) nen/den; alkoliekers; alkoliekerke
    • (saf) ne/de; saffe(n); safke
  • as e miêrvoud ni besta of zinvol is, slaag et dan over
    • (roemmel) ne/de;;roemmeltshe
  • as et onbepaald lidwoord ni gebrökt wörd, schref et dan ni
    • (salaat) de

 

Bijvoeglijke naamwoorde

  • mannelijk, vrouwelijk, onzijdig[, miêrvoud]
    comparatief
    superlatief
  • miêrvoud meude dus weglate, dan pakt 'em et vrouwelijk daarvör
  • van de comparatief schrefd' alliên de vörm oep -er, van de superlatief alliên diên oep -ste. die wörre toch alted oep dezelfste manier verboge - die verboge vörme wörre ni' getoênd mor wörre wel ottomatisch gevörmd oem oep te kunne searche!
  • veurbelde:
    • schiêve[n], schiêv(e), schiêf
      schiêver
      schiêfste
    • groête[n], groêt(e), groêt
      groêter/grutter
      groêtste/grutste

 

Waerkwoorde

  • 1e enk., 2e enk., 2e enk. inversie, 3e enk., 1e mv. van den OTT
    zelfste vörme vör den OVT
    voltoeid diêlwoord
  • veurbeld:
    • blijf, blefd, blefd(e), blefd, blijve(n)
      bleef, bleef, bleefd(e), bleef, bleve(n)
      gebleve(n)
  • as 't e zwak ww is moete vör den OVT mor iêne vörm schrijve
    • tiêken, tiêkend, tiêkend(e), tiêkend, tiêkene(n)
      tiêkende(n)
      getiêkend
  • vör een wederkiêrig waerkwoord moete niks speciaal doeng
    • spoei, spoeid, spoeid(e), spoeid, spoeie(n)
      spoeide(n)
      gespoeid
  • e waerkwoord meh e veurzetsel in doede zoê:
    • bol af, bold af, bold(e) af, bold af, bolle(n) af
      bolde(n) af
      afgebold

 

- Post_id

Ni' gebrökt, was vörzing oem meh te verwijze nor een artikel

 

- Afleiding + Afleiding van

Oem aan te geve da' dees woord is afgeleid van een aender kiesde de soort afleiding uit de lijst en gefde de nummer van dad aender woord in.

 

Wörd alliên nog mor gebrökt vör variaenten en verkörte vörme. In 't begin ad ek nog gin searchfuncsen oep afgeleide vörmen en gaf ek bvb. onregelmatige verkleinwoorde nog is apart in as afgeleide vörm, da's nau dus ni miêr noêdig.

 

- Vertaling

Iên woord! Of zoe weinig meugelijk woorde. Wörd ni' getoênd in de woordenboek mor is wel bruikbaar vör overzichtslijsten en misschin oêt vör ottomatische vertalinge van iêlder tekste. Vuld dus alted iet in.

 

- Verklaringen

Per lijn een verklaring zette (der wörd dan 1/2/3 achter gezet), meh oep ieder lijn de körte verklaring (as miêrdere: scheide meh komma+spase), een streppeken en dan miêr uitleg. De körte verklaring wörd in 't vet gezet.

    • (gaaislage) zorg dragen - voor zichzelf of voor iets dat men onder zijn hoede heeft

 

As g'alliên een körte verklaring ed lot et streppeke dan weg

    • (afbolle) weggaan, vertrekken

 

As g'alliên een lange verklaring ed, begind dan meh et streppeke zoeda ni alles in 't vet komd

    • (smospot) - iemand die veel morst

 

As ge dees vak leeglot wörd de vertaling uit et veurig vakske gekopiëerd, wa' dikkels genoeg is!

 

- Voorbeelden

Veurbeldzinne. Elk woord MOET in principe ne veurbeldzin emme. Uitzonderinge zen eigename gelak Maerksoem en woorde die praktisch identiek zen on 't Ollands (Verband NL < 4).

 

As alliên nen afgeleide vörm veul verschild meh 't Ollands, kiesd dan ne veurbeldzin meh' diê vörm.

 

De veurbeldzinne kome ba veurkeur uit de liekesteksten oep de site! Oe kunde die vinde?

  • links onder de menu van de site edd' e vak oem e woord oep te zuken in de liekestekste. Zeh' daar een bitshe zuinig meh, zware query! Dees zuukfuncse mokt wel gin onderscheid oep accenttiêkes (ö, ó en o zen bvb 'tzelfste dervör) wa soems lastig is.
  • Google mokt in queries gelak den deze wel et verschil tusse d'accenttiêkes mor ee' dan wer et nadiêl da' g'alliên oep volledige woorde kund zuke, wa bvb. lastig is vör waerkwoorde.

 

Oe gefde de veurbeldzinnen in?

  • Iên veurbeld per lijn, meh as layout:
    • de veurbeldzin [fonetische transcriptie] de vertaling (nummer-van-t-lieke)
  • in de veurbeldzin moet ons woord aangeduid zijn meh {}
  • begind ni meh een oêfdletter, en probeerd de zin zoe kört t'ouwe dat 'em oep iên lijn kan in de woordenboek.
  • de fonetische transcriptie meud' achterwege late, zet dan wel gewoên []
  • de nummer achter de vertaling is de nummer van 't lieke; as et veurbeld ni uit e lieke komd lot diê nummer EN d'okskes dan weg!
  • As et woord miêrdere verklaringen ad, zet dan veur ieder veurbeld , * of * oem aan te geve ba welke verklaring (1e, 2e, 3e) et oêrd!

 

Veurbelde:

  • * over een urreke {bolle} w'et ier {af} [over ën urrëkë bollë wë-t ier af] over een uurtje vertrekken we
  • ** niemand {buigd} nog vör prinsen en prelate [] niemand buigt nog voor prinsen en prelaten (629)

 

- Spelling

Gefd ier aan of et woord Regelmatig of Onregelmatig gespeld is, of da' de spelling Discutabel is. Wörd ni' getoênd mor is wer andig vör queries.

 

A' der nog mor de minste discuse meugelijk is over de spelling, zet ze dan oep Discutabel! Zoe kunne w'altijd ne lijst trekke van woorde wor a we de spelling is van moete nakijke.

 

Veurbelde van woorde die nau as Onregelmatig gemarkeerd ston:

  • Bellege
  • vöftig
  • plon
  • zeenewe

 

Veurbelde van woorde die nau as Discutabel gemarkeerd ston:

  • poempbak (p ni t'oêre)
  • shepap (soupape)
  • kilometrik (-ique)

2 reacties
Krommenaas 13 november 2009, 12:02
'k em zabberêr aangepast mor grijs gelate, dan kund' in 't formulier zing óe da 't deruit moet zing
derek 13 november 2009, 00:06
ok ... 'k zal man best doeng , 'kzal hier nog veul mutte kome afloêre veur da'k da uit man pietenbollek kan zenne
;-)
Reageer
Tips om Antwerps te schrijven:
  • ae = de scherpe a van Aentwaerpe en staerk (sterk)
  • aa = de platte a van naam en baard
  • ö = de korte eu van störm (storm) en löstere (luisteren)
  • óe = de lange oe van zjalóes (jaloers) en bóer (boer)
  • en = zoals in biên (been) en groêt (groot)
  • De ei/ij van klein en wijn en de ui van kruis zoals in het Nederlands, hoewel ze anders klinken (ongeveer als "klaajn", "waajn" en "kroajs").
Lees meer over de Antwerpse spelling!