U bent niet aangemeld.
Antwerps.be - alles over de Antwerpse taal
Aentwaerps
Nederlands
Menu
... of dubbelklik op eender welk Antwerps woord op deze site!
ei of ij, au of ou
| 2 juni 2009, 17:18
Doederik 
|
| ok k zal t nog wel wad uitbreiden, wayk(e) en blayk edde volges mij bij smout nog wel, waëk(e) wörd in taal in stad en land nog wel vermeld als ouderwets antwerps in bijv. de uitdrukking "boeëntjes oep de waëk legge", in de MAND-dialectenquetes* vinde veur 'weken' (werkwoord) idd alleen nog maar wiêke, mor a ge zukt op "bleek (was)" in provinc. Antwerpen dan kredde veur K 244 (stad A'pen) een dobbel oepgave bliêk/bleik en veur Hoboken (K 249) alliên mor bleik [blA:k] * http://www.meertens.knaw.nl/mand/database/ PS in smout nog meine, gemein, sleipe (slepen, nu vervangen door /ee/ niet /iê/, maar cfr. Döts sleifen), die zen ek echter ni nog in aender bronne tegegekome dus wslk helemaal uitgestorven PS2 andersom ouderwets(?) antwerps en nog modern boerrekes iêkel (eikel) neffe eik(enboêm), TIS&L geeft nog liëje neffe leie (leiden) |
| 2 juni 2009, 17:24
Grytolle
|
| schleppen bestaat ook wel in 't duits |
| 2 juni 2009, 17:27
Grytolle
|
| krommenaas: de ou komt vooral uit de combinatie old/olt en ouw uit uw |
| 2 juni 2009, 17:46
Doederik
|
| ouw ook uit old, want d -> w. en auw vooral uit âw maar as ge da der nog allemaal inwilt ik gaan da tekstje ierbove toch nog herschrijve. K dacht echter da ge da liefst zo simpel meugelak oudde. |
| 2 juni 2009, 18:03
Grytolle
|
| mss nen tweeden tekst schrijven met de regels specifieker? |
| 2 juni 2009, 19:49
Grytolle
|
| ənɔuwɑːi̲f ouw dus ook soms zonder a-uitspraak |
| 2 juni 2009, 21:58
Krommenaas
|
Doederik (2 juni 2009, 17:46)
maar as ge da der nog allemaal inwilt ik gaan da tekstje ierbove toch nog herschrijve. K dacht echter da ge da liefst zo simpel meugelak oudde.
voor uitleg over hoe ge in het Antwerps nog sporen van Mnl en oud-Germaans vind zal bredere interesse bestaan dan voor analyse van den Antwerpse grammatica denk ik |
| 3 juni 2009, 14:32
Doederik
|
| ollraait, as men muis gefixt is begin ek der direct aan |
| 3 juni 2009, 14:40
Grytolle
|
| 'k em oêk altij problême meh die van mij :( ben on m'n derde van dees mönd nou denk ek |
| 3 juni 2009, 15:18
Doederik
|
| a ok dedees die gòd al 3 jaar mee oëk al hem ek ze al is ne kiër zelf gerepareerd, t probleem is altij da' die draaje van elentrikke toestande oek al marsjere die nog toch oep den duur percies gi contact nimmer make dus nou mut ek hiël den tijd aan diejen draad sjorrele veur terug stroëm te krijge en diejen draad constant in de juste posiese houwe... mè oërtjes veur nen mp3speler enzoë krijg ek dad oep den duur oek altijd, zund van zoe'n goej muis anders:P |
| 3 juni 2009, 15:23
Grytolle
|
| yup zo'n glapp krijgen mijn dingen ook altijd |
| 3 juni 2009, 15:41
Doederik
|
| glapp?:P |
| 16 juni 2009, 15:33
Grytolle
|
| da fenomeen noemd zoê in 't Zweeds:P volges mij ontbrekt dad in 't vloms :( mss in etzelfsten artikel vermelde wöroem da me aai en ui onderscheie, soemmige zulle da' zeker al duidelijk zen, mor aendere mss ni |
| 16 juni 2009, 16:19
Doederik
|
| da mag de kroemme zelf schrijve;) kzen zelf veels te druk dezer dagen |
| 4 juli 2009, 14:14
Krommenaas
|
Doederik (3 juni 2009, 14:32)
ollraait, as men muis gefixt is begin ek der direct aan
|
| 4 juli 2009, 14:28
Doederik
|
| :p |
| 7 juli 2009, 13:23
Doederik
|
| Voor het Antwerps behouden we het Nederlandse onderscheid in spelling tussen ij en ei, en tussen ou en au. Dit betekent dus dat ook het Antwerps lije ('pijn lijden') en leie ('een groep leiden') onderscheidt, evenals kou ('de koude') en kau (de vogel). In enkele gevallen waar het Nederlands een andere klank heeft, wordt het Antwerps toch volgens hetzelfde historische principe gespeld. Het telwoord drij krijgt een ij, omdat dit uit het Middelnederlands drî met lange î (zoals in hedendaags diep) komt, net zoals alle andere ij's - het vrouwelijke voornaamwoord zij komt uit Middelnederlands zî, hij komt uit hî, dus wordt drî drij. Nederlands drie komt voort uit de vrouwelijke vorm drie, in de Middeleeuwen met iê uitgesproken, Brabants drî was oorspr. de mannelijke vorm. Het is verleidelijk om drij als *drei te schrijven zoals in het Duits, en dat wordt ook wel vaak gedaan. In het Duits is echter geen ei-ij-onderscheid, ook een woord als tijd schrijf je in het Duits met ei: zeit. Dus de spelling 'drei' heeft niets over het Antwerps te zeggen - hier schrijven we consequent drij parallel aan de Nederlandse regels. Als het Nederlands een lange ee heeft waar het Antwerps een ei-klank, dan schrijven we deze ei, zoals in bleik naast nieuwer bliêk ('bleek' in de betekenis 'javel'); weike naast de nieuwere vorm wiêke, 'weken (in bijv. water)'. Deze woorden zijn grotendeels vervangen door vormen met iê, en die mag je natuurlijk evengoed schrijven. In het Middeleeuws Brabants hadden deze woorden al een aaj-achtige klank, zoals ook andere ei-woorden als klein, eik, terwijl ij-woorden toen nog een ie-klank hadden. Nog andere woorden die in ouder Antwerps (begin vorige eeuw) nog een ei hadden zijn meinen ('menen', nu miênen), gemein ('gemeen', nu gemiên), steine ('stenen' in bijv. ne steine pot 'aarden pot', en steinezel 'steenezel') en sleipe ('slepen', nu slepe). Ook bij ou en au houden we ons aan de Nederlandse regels. Waar het Nederlands de combinatie -u(w)- heeft, schrijven we in het Antwerps ou(w). Deze vormen zijn Brabants-Hollands, vormen met -u(w)- in de schrijftaal komen uit het (West-)Vlaams dat in de Middeleeuwen het belangrijkste taalkundige centrum was. Maar sommige oude Brabants-Hollandse vormen hebben het wel gehaald toen het Standaardnederlands ontwikkeld werd, daarom vinden we in informeel Nederlands ook douwen (naast 'duwen'), nou naast nu, jou naast u (met j- naar analogie van het woordje 'jij'). Hier volgen we dus weer de AN-traditie dat in de gevallen waar -ou- is ontstaan uit -uw-, ou en niet au wordt gespeld. Deze ou komt in het Antwerps wel voor in meer woorden dan het Nederlands, zoals ouwelijk 'huwelijk', spouwe 'overgeven', eigenlijk hetzelfde woord als 'spuwen'. In het Middelnederlands klonken deze woorden als uw of oew, terwijl de woorden met au al de aaw-uitspraak kenden, later is dit onderscheid verdwenen uit de meeste dialecten en het gesproken AN, maar bewaard in de schrijftaal. |
| 7 juli 2009, 13:33
Doederik
|
| ok as er ier nog iet bij moet/veranderd moet worre... da stukske over waarom we nau en au wel me au moete schrijve, moette der dus zelf maar bijschrijve, omda k et daar ni me eens zijn:P eb geprobeerd wel beperkte historische verklaringen gegeven (tot in middelnederlands) maar ni te diep tot et germaans te gaan, zeker omda middelnederlands ou al minstes uit 4 of 5 verschillende oudgermaanse combinaties kan kome, idem voor au, dus dan worret te gecompliceerd. |
| 7 juli 2009, 19:36
Krommenaas
|
| thx! checkt of ge 't eens zij meh m'n redactie en de toevoeging over au en nau: http://www.aentwaerps.be/page/1553 |
| 7 juli 2009, 20:12
Doederik
|
| da van stein ni, steen was al stiën maar het adjectief "stenen" was steine(n), en steenezel steinezel. voor de rest gewoon stiên. voor de rest idd goe geedit |