Antwerps.be - alles over de Antwerpse taal

ik zat er over de denke om die(je) veurbeldtekst(e?) achterin bij smout om te zette naar moderne spelling ipv zijn klungelig notatiesysteem, mor alliên as er daar genoeg interesse veur is. K docht da t misschin wel interessant was als veurbeldje van antwerps van 120 jaar geleje, dus wel de spelling aangepast maar woordeschat en nog ouwerwetse vorme ongemoeid late. (dan kan iedereen meteen zien oe weinig dagget antw is veranderd d afgelope 100jaar)

14 juni 2009, 21:48

goed idee! als ge der zelf weinig tijd voor hebt kunde mij scans sturen dan doen ik het voor u

15 juni 2009, 13:11

idd goei idee!

btw 'k zing dat 'em da laenk veurbeld twi kiêr gefd, elke kiêr links en rechts dezelfsten tekst meh klein verschille, vörwad is da?

15 juni 2009, 14:14

links woord veur woord, rechts mè sandhi-werkingen en tusseklanke enzo. dus links schrijft em iet in den aard van "me(d) veul" en rechts dan "me feul" of "da(d) is" en "da dis" (ja van woordscheidinge schijnt em zen eige ni zo veul aan te trekke;) )

15 juni 2009, 22:44

eerste 3 paginas:

-Zeg Fraens, kunde gij die istore, die ze zondag in de poeshe gespeld emme? Ge wet wel, Snoef, diên oep 't leste troud meh' de keunigin van Turkije.
-Die kan ekik.
-Is da' dedie (de die?) van Anefroeike?
-Neeje (neeë?) zulle! Wette 't dan al ni miêr? Dor komd een betoêverd kornijn in, da' diên brief oep diên tore draagd, on de prinses van Amereka (Amerika?). Kunde gij dih (verkorte ie, maar toch «die» schrijve of ni?) ni, Balte?
-Ik kan ekik alles; ik kan ekik Mallegijs, van 't smidshe Verole, Guldentop, van Sinte Pieter, ou lampe vör nief*; ik kan ekik den betoêverden ond, en da' van 't Stiên, en visserke visserke vangd me ni, en och iêre, ik kan ekik er zoe wel onderd aender, as ekik ze mor wou vertelle.
-Awel, lot ons stroeikentrek doeng.
-Oera, 't is onzen Balte! Tóe, van doktoor Fosius, of van de kelder onder de vierschaar.
-Dóe' da ni, Balte. Verteld liever is van den duvel, of van toêverekse (ook in sandhi-versie is hier geen -n- ingevoegd, tussen heksen en of, dus schrijf ek ze ook ni, mss is er een kleine pauze tussen geweest ofzo – want in d ander gevallen schrijft em die -n- wel) of van spoêke.
-'k Zal ollen is een echtig vertelseltshe vertelle, da' gebeurd is oep de Klein Mart, een bitshe varder as de Kornijnepijp, in 't Fraens gezeed: la pipe de lapin.
-Lapin? Da's een kat, ge zeh mis.
-Oêrd daar, wa stoemmerik. Lapin is een kat! Neeje (neeë?) zulle, póes is een kat in 't Fraens. Ze riepen oemmes alted tege diên ouwe (de aa van aawe is hier wel verkort genoteerd tot awwe) Fraensman uit de Mannekesstrot, voleur de póes, de kattendief! Da wil tege mij Fraens spreke. Wa kastekindere! Edde gollen oep de zaat gewaerkt? Eed olle vader gardeshóe gewest, ee? In den tijd van de Marine? Zwijgd nah, zulle, want 'k gon oeptenieft beginne. In die straat stoeng der is een uis meh' vier stözjes onder de zolder, zoe groêt en zoe schoên as 't paleis van de keunink. Mor in dad uis wilden oemmes nah niemand ni woêne, en jare lank (ni laenk! smout zet lank en laenk tegenover elkaar als «burgerantwerps en plat antwerps denk ik, dus kunt beter zo behouden als hij et schrijft) bleef et leeg ston, want et spoekten er in.
-Aah, da' go schoên zen!
-Stilence (of fonetisch stilaans, vermening van stil(te) en silence), oud ewe (öwe?) smóel. Awel: oep slag van twelf ure, kwamp er iedere kiêr ne giêst, diên et uis van ondere toet boven afliep, en as da' dan lank genoeg geduurd od, dan goeng de giêst oep slag van den iênen achter de poêrt ston, en begost er zoe(w?) aerg t' uilen en te schriêwe, da' der iederendiên kompasse meh kreeg.
-Zedde gij da, Sus, die der on 't zuchte zed?
-Eê! Aj is bang; a beefd; 'k vuul et; ae wa kieke!
-Zeg Kobe, as ge nah verdoemmen ewe (öwe?) smóel ni oud ee, dan stamp ek e (ö? oe? smout kent antw. oe ni, alleen doffe e) sebiet van 't keldergat.
-Awel, der dierf niemand ni in dad uis gon, en toch dee de giêst niks aenders as róepe: verlost m'n ziel! verlost m'n ziel!
-Dor wier dan gezeed, - en 'k geloef (hij heeft ier oê verkort weergegeven?) ekik dad oêk – dad et de ziel was van de lesten iêr, der et uis van gewest od, en diên uit girrig'ad ne groête schat od weggestoke, en ge wet dad as iemand staerfd meh zoe(w) iet oep z'n conshense, dad 'em (dat em?) dan zoe lank in d' el moet braende tot da' ze geld gevonde wörd.
-As da nah zoe(w) al lank geduurd od, kwamp er is oep ne zekere kiêr nen ouwe soldaat uit de marmittenoorlog.
-Diê soldaat, diên iêtte staerke Jan, en diên od in de stammenee gezee' dat em (dad 'em?) vör niet en nimmendal, oem zoe te zegge vör ze plezier, ne nacht in da leeg uis zo (=zou, maar zoo uitgesproken), as ze 'm onderd frang oep veuraend wouwe geve.
-Den uisbos, diê zee' zoe tege Jan: is da waar? Daerfde gij in dad uis slape?

*ik neem aan dat da name van ander poesjenellestukken uit diejen tijd ware

Glossarium:
kunnen: kennen
Anefroeike: Hanefroeiken (geen idee wa da betekent of wie da is, misschien poesjenelleschrijver?)
Verole: Verholen
Fosius: Faustius
Mannekesstrot: Oudemansstraat
kastekind: kerstekind
zaat: scheepswerf
gardeshóe: garde-chiourme (geen idee wa da et betekent)
tijd van de Marine: tijd van de Franse overheersing
stözje: etage, verdieping
iederendiên: iedereen
conshense: geweten
uisbos: huisbaas

15 juni 2009, 22:46

k em elke inspringing me - weergegeve, maar t is ni altijd verwisseling van spreker dus da moet nog aangepast worre eigelijk

en k em alles weer probere te geve as ij et fonetisch schrijft, dus aub ni aanpasse aan moderne grammatica want da is just de bedoeling van dees tekst om ouerwets antw. te presenteren, alleen spelfoute van mij verbeteren;)

15 juni 2009, 23:43

sweet! zal later uitpluize, al e paar dinges:

kunde gij die istore, die ze zondag in de poeshe gespeld emme?

-> die z'e zondag...

de die lekt me beter

Neje lekt me beste

di gelak ni, alliên na de verdubbelbare klinkers aoeu is een h noêdig.

18 juni 2009, 15:43

Doederik (15 juni 2009, 22:44)

Ze riepen oemmes alted tege diên ouwe (de aa van aawe is hier wel verkort genoteerd tot awwe)

links ni, dus 'k neem aan da 't rechts een schrijffout is

-Dor wier dan gezeed, - en 'k geloef (hij heeft ier oê verkort weergegeven?) ekik dad oêk

idem, links sta oê, 'k neem aan da' da' zjust is

verder nog een drietal foutshes verbeterd, en paar dinges aangepast volgens mijn schrijfwijze

18 juni 2009, 15:44

- Zeg Fraens, kunde gij die istore, die z'e zondag in de poeshe gespeld emme? Ge wet wel, Snoef, diên oep 't leste troud meh' de keunigin van Turkije.
- Die kan ekik.
- Is da' de die van Anefroeike?
- Neje zulle! Wette 't dan al ni miêr? Dor komd een betoêverd kornijn in, da' diên brief oep diên tore draagd, on de prinses van Amerika. Kunde gij di ni, Balte?
- Ik kan ekik alles; ik kan ekik Mallegijs, van 't smidshe Verole, Guldentop, van Sinte Pieter, ou lampe vör nief; ik kan ekik den betoêverden ond, en da' van 't Stiên, en visserke visserke vangd me ni, en och iêre, ik kan ekik er zoe wel onderd aender, as ekik ze mor wou vertelle.
- Awel, lot ons stroeikentrek doeng.
- Oera, 't is onzen Balte! Tóe, van doktoor Fosius, of van de kelder onder de vierschaar.
- Dóe' da ni, Balte. Verteld liever is van den duvel, of van toêverekse of van spoêke.
- 'k Zal ollen is een echtig vertelseltshe vertelle, da' gebeurd is oep de Klein Mart, een bitshe varder as de Kornijnepijp, in 't Fraens gezeed: la pipe de lapin.
- Lapin? Da's een kat, ge zeh mis.
- Oêrd daar, wa stoemmerik. Lapin is een kat! Neje zulle, póes is een kat in 't Fraens. Ze riepen oemmes alted tege diên ouwe Fraensman uit de Mannekesstrot, voleur de póes, de kattendief! Da wild tege mij Fraens spreke. Wa kastekindere! Edde gollen oep de zaat gewaerkt? Eed olle vader gardeshóe gewest, ee? In den tijd van de Marine? Zwijgd nah, zulle, want 'k gon oeptenieft beginne. In die straat stoeng der is een uis meh' vier stözjes zonder de zolder, zoe groêt en zoe schoên as 't paleis van de keunink. Mor in dad uis wilden oemmes nah niemand ni woêne, en jare lank bleef et leeg ston, want et spoekten er in.
- Aah, da' go schoên zen!
- Stilence, oud ewe smóel. Awel: oep slag van twelf ure, kwamp er iedere kiêr ne giêst, diên et uis van ondere toet boven afliep, en as da' dan lank genoeg geduurd od, dan goeng de giêst oep slag van den iênen achter de poêrt ston, en begost der zoe aerg t'uilen en te schriêwe, da' der iederendiên kompasse meh kreeg.
- Zedde gij da, Sus, die der on 't zuchte zed?
- Eê! A is bang; a beefd; 'k vuul et; a wa kieke!
- Zeg Kobe, as ge nah verdoemmen ewe smóel ni oud ee, dan stamp ek e sebiet van 't keldergat.
- Awel, der dierf niemand ni in dad uis gon, en toch dee de giêst niks aenders as róepe: verlost m'n ziel! verlost m'n ziel!
- Dor wier dan gezeed, - en 'k geloêf ekik dad oêk, - dad et de ziel was van de lesten iêr, der et uis van gewest od, en diên uit girrig'ad ne groête schat od weggestoke, en ge wet dad as iemand staerfd meh zoeiet oep z'n conshense, dat 'em dan zoe lank in d'el moet braende toet da' ze geld gevonde wörd.
- As da nah zoe al lank geduurd od, kwamp er is oep ne zekere kiêr nen ouwe soldaat uit de marmittenoorlog.
- Diê soldaat, diên iêtte staerke Jan, en diên od in de stammenee gezeed dat 'em vör niet en nimmendal, oem zoe te zegge vör ze plezier, ne nacht in da leeg uis zou slape, as z'em onderd frang oep veuraend wouwe geve.
- Den uisbos, diê zee' zoe tege Jan: is da waar? Daerfde gij in dad uis slape?

18 juni 2009, 15:45

interessaente verschille von ek toet ipv tot, en der in de lesten iêr, der et uis van gewest od.

'k zal ier oêt de fonetische transcripsen on tóevóege.

18 juni 2009, 19:14

die der kunde verbetere nor dör eventueel, vör schreft em ook ver (me omgekeerd e-ke, dus as schwa)
en toet em ek ook in taal in stad en land e paar keer gezien ipv tot. aangezien da tot eigelijk toe + te is (en te is eigelijk ook verzwakt uit toe) is et iig ni ondenkbaar

en wa de grytolle (en gij?) mss ook wel interessant vinde, ik em just Reeks Nederlandse dialectatlassen - Antwerpen van Willem Pée uit 1953 (min of meer provincie antwerpen behalve klein brabant) fotos van getrokke (iet van een 150 kaarte), en de transcrîpties van Stad antwerpen en de dorpkes deromheen (deurne, merksem, oosterweel, sint anneke, berchem, borgerhout, hoboken) die toen nog een eige duidelijk te onderscheiden dialect hadden.
De fonetische weergaven zijn heel raar opgesteld dus wa hij persies bedoelt me alle notaties voor klinkers moet ik nog is rustig uitzoeke as ik ze allemaal op mijne computer em gezet, mor iig kunde der me genoeg voorkennis wel nen hoop uit hale as ge alles just interpreteerd, en ook plezant zijn alle plaatsname van de provincie en bijnamen van de dorpen/steden, zo worden/werden blijkbaar zowel merksem als borgerhout 'et moêrdenêrsdörp" genoemd? En deurne heet (heette?) in het plat antwerps en deurnes blijkbaar deure, dieje vorm em ek ook nog nooit ni gezien. (deuren < deurn(e), vergelijk gêre < geren < geern(e))

mor soit, k kan die wel is ammel doorsturen eens da k ze op de computer em (en as et geen gigabytes wörre:P)

18 juni 2009, 19:35

links ni, dus 'k neem aan da 't rechts een schrijffout is
-> ritmische verkörtinge noteert em alleen rechts, links staan alleen maar de morfologische ('verplichte') verkortinge lek as "geft"

ow en voor antwerpen worden ook in den dialectatlas antwerpen voor t stad, van de 4 informanten 2 of 3 da peut opgeven maar ook ene da poët/poajt "puit" opgeeft (ja daar moet ek perse op blivje hameren:P)

18 juni 2009, 19:49

ow en volges pee was in de jare 40-50 ook den autochtone naam voor de grungplöts "t grung kaerkhof", zeed iemand dad iet?

18 juni 2009, 19:50

interessant, van wikipedia:
Het Groenkerkhof
Minstens sinds de 13e eeuw fungeerde de zuidkant van de Onze-Lieve-Vrouwekerk als Antwerpse begraafplaats. Vooral dan voor de armere bewoners die het zich niet konden veroorloven om begraven te worden in de kerk zelf. Het kerkhof maakte deel uit van een tamelijk grote strook allodiale grond waarop het kapittel alle rechten had en dat onschendbaar was, gelegen tussen de ruien ten noorden van de kerk, de koornmarkt ten oosten en de kammenstraat ten zuiden. In 1784 verbood keizer Jozef II echter om nog langer begraafplaatsen binnen de stadsmuren te gebruiken. Antwerpen opende toen begraafplaatsen op het Kiel en op het huidige Stuyvenbergplein.

18 juni 2009, 22:18

't grung kaerkof is iet bekend

allee der zijn nog mensen zonder taalgevoel geweest die dachten da 't "puit" was :p

aan u de finale redactie van de vertaling, als ge klaar zij maken we der een artikel van.

18 juni 2009, 22:57

'k zen beniefd nor oe vondsten in da nief materieel, doederik

19 juni 2009, 11:27

ah k docht da' ge wou wachte tot as alles vertold was, dor goeng ek vant weekend nog on waerke as ek tijd od.

en gry, te veul vör ier oep te noeme, as ek een goei manier bedenk oem 500MB deur te sture dan sturek u wel is alles. e paar dinges dad oepviele was da van de 4 informante van antw. der 3 brenge zeje, 1 bringe - da's zone vorm da' ge in alle dialectbeschrijvinge leesd mor da k nog nooit ni int echt zijn tegegekome. Smout vermeldt denke (dinke) en brenge (bringe), ook taal in stad en land, en smout oek nog vechte (vichte), ik neem aan da diejen overgaenk e -> i voor cht, nk parallel loept aan o -> oe in joenk, boecht, loecht, zoeng etc.
Maar bij de oe is ze behouwe, bij de i nu wel ongeveer uitgestorve neem ek aan?
En dier en vier kwame in 1953 nog veule miêr veur as in 1985-90, mor veurt stad zijn ze alletwee me /uu/ opgegeve. Mor deurne, merksem, berchem, borgerhout etc nog dier/deejr, de platste uitspraak van ie (en óe enz) wordt trouwes altijd voor deurne gegeven, eej en oow, de rest lee dichter bij de ie en oe. Mor oek veur die leste vuur (deurne veujr dus)

stiêne potte sta neffe steine potte, cfr
http://www.dbnl.org/tekst/daan001atla02_01/daan001atla02_01_0008.htm
(k zen ook al is steinezel voor steenezel tegegekome in nen blog van nen ouwen antwerpenaar?)

peer wordt nog as peêr gegeve
beuk nog as buuk

ge zaagt (zag) nog als zogd, bij spraakt (sprak) hee den antwerpenaar et anders vertaald maar voor deurne geve ze sprok, merksem sprokt, borgerhout sprak, hoboken en wilrijk anders vertaald

alleen antwerpen plus aanliggende randdorpen/gemeenten hemme hun, de rest nog hölle

oiver de varianten golle/gölle enzo: golle wordt opgegeven voor antwerpen, merksem lijkt op gölle maar dees is een slecht getrokke foto dus kan ook me /o/ zijn, deurne iig gölle,

moette/mutte wissele af in de antwerpse rand

welle ipv wij komt ongeveer overeen me hölle/hun

dreeg/dreigde komt nog alltwee voor

den ouwe vorm gars nog in oosterweel, merksem, deurne, hoboken, gras in antwerpen, wilrijk, borgerhout

da peêrs en blaud was een foute herinnering van mij, bij antwerpen staat bongt en blau (peêrs en blau: oosterweel, merksem, wilrijk, borgerhout; graud en blaud (grauw en blauw) in sint anneke, hoboken; zwart en blaud in deurne)

verlejen tijd van vêre gevêre en geveêrd

spinnewebben: spinnenetten/spinnekoppenetten

en hoboken zijn de strongtboere:P

19 juni 2009, 12:22

Doederik (19 juni 2009, 11:27)

en gry, te veul vör ier oep te noeme, as ek een goei manier bedenk oem 500MB deur te sture dan sturek u wel is alles.

De beste manier vör zoê'n groête bestaenden is torrenten denk ek. De miêste klijënds emmen een funkse vör eige torrents aan te make... 'k Was trouwes nen boek on 't torrente nör diê skripsenonderzuukteup, dus diê meud' oêk emmen a' ge wild: Inleiding tot het Zestiende-Eeuws - Dr. H. M. Hermkens. Veural zen beschrijving van het verloêp van d'Ollandse deflexe vond ek interessaent

19 juni 2009, 12:42

teup?
en klijënd, hrhr^^
ok oe kan ek da vinde? on torrente doen ek nog ni...

19 juni 2009, 13:15