Antwerps.be - alles over de Antwerpse taal

Aentwaerps Nederlands

Menu

... of dubbelklik op eender welk Antwerps woord op deze site!

Forums > Antwerpse spelling en grammatica
Geslachtsverschillen uit Antwerpsch Idioticon
2
 
26 maart 2010, 16:20
Grytolle
B) Geslacht.

I. Talrijke zelfstandige naamwoorden hebben in de provincie Antwerpen een ander geslacht dan in de Woordenlijst van de Vries en te Winkel. Wij geven hieronder al die wij kunnen vinden hebben, zonder rekening te houden met de kleine verschillen die er tusschen deze en die streek nopens dat punt soms bestaan.

A
aas (in 't kaartspel) o. en m.
albast, m.
album, m.
alibi, m.
andijvie, m.
appelsien, m. en v. (in Antwerpen v.)
as, v. en m. (meest overal v. doch te Antwerpen ook m.)

stofnamen (AN):
arduin, m. (m.)
aluin, m. (o.)
aloë, m. (v|m)
abberdaan, m. (m.; te Winkel v. als stofnaam)

-tuur:
avontuur, v.

-a:
algebra, m.

substantivering:
achteruit, m.
al, m. (den heelal)
amen, m.

ww-stammen:
afstel, m.
afbraak, m.
afval (het afgevallene), m.

-er/-aar/-el/-rm:
anker, m.
artikel, m.
autaar, m.
alarm, m.

B
baai (stof), m.
bagger, m.
barreel, m.
ballingschap, o.
bas (speeltuig en baspartij), m.
beest, v.
beet (wortel), m.
berst, v.
beslag (vloeibare deeg), m
bestel, m.
biest (melk), m.
bijl, v. en o (Z. en Z.O. der Kempen).
bil, m.
biljart, m.
bitter(e) (drank), m.
blaam, m.
blank (oude munt), v.
bleik (bleek), m.
blijk, m.
blok, m.
bocht (kromming), m., (slechte waar), m.
boei (kluister), m.
boek, m.
boekwei(t), v. en m.
bokaal, m. en v.
bond, m.
bons, m.
boor, v. en o (Z. der Kempen).
boot, m.
borrel, v. en m.
bosch, o. en m (Z. der Kempen).
bot (visch), m. (knop), m.
boterham, m.
bots, m.
brem, m.
breuk (= hernié) v. en m. (in de Kempen), andere betekenissen v.
brevier, m.
brij, m.
broederschap (vereeniging), o.
brok, v.
buil (gezwel), m.
buiten, m.
bussel, v.

C (Te Winkel)
cadeau, m. (o.)
candelaber, m. (v.)
carnaval, m. (o./m.)
cement, m. (o. Zuidnl ook m.)
cholera, m. (v.)
ciborie, v. (m./v./o.)
citroen, m. en v.; v. in Antwerpen (m.)

D
daas, m. en v.
damast, m.
das (halsdoek), m.
deeg, m.
depot, m.
diamant (stof), m.
diemit, m.
diner, m.
diploom, m.
distel, m.
domino (spel), m.
donker(e), m.
dons, m.
doolhof, m.
dood, v.
drift, m.
dril (foret), v.
duit, v.
dweil, m.
dynamiet, m.

E
echel, v.
eekel (eikel), v.
eerd(e) (aarde), v. en o.
ei, o. en v.
eigendom (bezitting), m.
elixer, m.
els(en), o.
entree, m.
entrepot, m.
epistel, m.

F
fabriek, o.
fazant, v.
feest, v.
fijt (panaris), o.
flanel, m.
forket, o. en m. (ook v. in sommige streken)
frak, m.
fret, v. en o.

G
gal, m.
gang (gaanderij), m.
garnaat (garnaal), m.
gas, v.
gedacht(e), o.
genster, v.
gerst, m. en v.
gesp, v.
gild, v.
gist, m.
golf (golfe), m.
gom, m.
gort, m.
grabbel, m.
gracht, v. en m. (bijna overal v., is m. in in 't Z.O. der K.)
gram, m.
greep (het grijpen), v.
grendel, m. en v. (uitsluitend m. in de Antwerpse betekenis "dreutel, hoopje drek")
greppel, m.
grijns, m.
groep, m.
guano, m.

H
halt, m.
handschoen, v.
hars, m.
hecht (heft), m.
hekel (werktuig), v.
hekken, o. en v. (o. en soms v.)
hert (dier), m. en o. (m. doch ook o.)
hoef (van een peerd, enz.), v.
houvast, m.
huisraad, m.

I
ijzerdraad (stof), m.
ivoor, m.

J
jak, m. en v.
jas, m.
jenever, m.
jubilé, m.
jury, m.

K
kaas, m.
kabas, m.
kader, m.
kaliber, m.
kalk, m.
kamfer, m.
kandij, m.
kaneel, m.
kant (dentelle), m.
kapoot, m.
kasuifel, m.
katoen, m.
kazak, m.
keper, m.
kerf. m.
kervel, m.
keting (ketting), v.
kers (cresson), m.
keule (plant), m.
kermis, v. en m. (v. en hier en daar m.)
Kerstmis, m.
keur, m.
keus, m.
keutel, m.
kiezel, m.
klamp, v.
klater (hochet), m.
klaver, m.
klei, m.
kleur, v. en o.
klont, m.
klos, v.
kluit, m.
knook, v.
knop, v. en m.
knots, v. en m.
      knobbel/dikke bobbel (v.)
      visscherschuit (A.) (m.)
      knotsing, stoot van twee harde voorwerpen tegen elkander (m.)
knuist, v.
koffer, o.
koffie, m.
kolf, m.
kolk, m.
komkommer, m.
komma, m.
kook, m.
koor (deel der kerk) v., (zangstuk) m.
koppel (band), v.
koraal, m. en o.
korset v. niet o. (toegevoegd uit het woordenboek zelf)
kork (stof en voorwerp), m.
kou, v. en m. (v. is hier en daar m., vooral langs de Brab. grenzen)
korrel, m.
kouter (der ploeg), m. en o.
kraam, o.
kraan, v. en m. (v., m. in 't Z.O. der K.)
krab (krauw). m.
krauw, m.
kreeft, v.
krimp, m.
krok, m.
krokodil, v.
krol (krul), m.
krop, m. en v.
kruimel, m.
kuch (hoest), m.
kwakkel, v.
kweek, m.
      In het woordenboek zelf alleen maar v.:
      kweek (v.) = tas boven den dorschvloer
      kweêk (v.) = mond
26 maart 2010, 16:23
Grytolle

26 maart 2010, 16:27
Grytolle

26 maart 2010, 19:08
Grytolle
L
lak (zegellak) m., (lastering) v.
lakmoes, m.
lanteern, v. en m.
leest, m.
lemmer, m.
lemmet, m.
lever, m.
Lichtmis, m.
lijm, m.
lijst. m.
lijster, v.
list, m.
loer (het loeren), m.
lommer, m.
loog, m.
look, m.
loon, m.
louw, m.
luifel, m.
luk, m.

M
maak, m.
maaltijd, v.
machien, o.
marmer, m.
marsepein, m.
masteluin, m.
mee (drank), m.
meekrap, m.
melk, o.
meloen, v.
mengelmoes, o. en m.
merinos, m.
merg, m.
mergel, m.
mes(t), o.
middel, m.
mik (gaffelvorm), m. en v.
minuut, m.
misbak, m.
misdruk, m.
misgreep, v.
missaal, m.
miswas, m.
modder, m.
moer (droesem), m.
moeras, o. en m.
moet (nécessité), m.
moment, m.
moord, v.
mortel, m.
mos, m. en o.
munt (menthe), m.
muscus, m.
muur (mouron), m.
muziek, o.

N
natuur, m.
neep, m.
nerf(t) (van leder), ni.
nest, m.
netel, m.
neteldoek, m.
neus, m. en v.
Nieuwjaar, m.
nooddruft, m.
Noorden, o. en m.
numero, m.
26 maart 2010, 19:14
Grytolle
O
oker, m.
olie, v. soms m.
omnibus, v. en m.
onderhoud, m.
ondervest, v.
ons (gewicht), v. en o.
Onze Vader, m.
oog, v.
oogenblik, m.
oor, v.
oorlof, m.
oorveeg, v.
Oost (Oost-Indië), m.
Oosten, o. en m.
opbrengst, v. en m.
oproer, m.
opstel, m.
opzet, m.
orde(r), o.
orgel, meest v., ook m. en o.
orkaan, o.
outaar, m.
ouwel, v.
overleg, m.
overschot, m.
overtrek, m.

P
pad (weg), m.
palm (buis) m.
pand, m.
pantoffel, m.
paragraaf, m.
paraplu, m.
parasol, m.
Paschen, m.
patat, m. en v.
paternoster, m.
patrijs, v.
patroon (model), m.
pauw, v.
pek, m.
pekel (zeewater en zilt vocht), m.
peper, m.
pepermunt, m.
percent, m.
perel, m.
peterselie, m.
peul (peuluw), m.
pier (worm), m.
pis, m.
pistool, o.
plaaster (stof), m.
pladijs, m.
plafond, m. en o.
plakkaat, v.
plant, m. en v.
plavei, m.
plein, v.
plicht, v.
ploeg (charrue), v.
pluvier, m.
poeder (buskruit), o. en m.
politiek, o.
polka, m.
pollevie, m.
pommade, m.
pompoen, v.
pool (pôle) m.
poot (plantstek), m.
porselein (groente), m.
post (bureel, wagen), m. en v.
praal, m.
prei (porrei), m.
program, m.
prospectus, m.
punt (spits) m., (leesteeken) o.

R
raam, v.
rabarber, m.
rabauw (appel), m.
rank (twijg), m. en v.
rat, v. en o.
register, m.
reuzel, m.
richel, m.
rijs(t), m.
rijs(t)pap, v. en m.
riool, v.
rog (graansoort), m. en v.
rol, m.
romp, v.
ronde, v, soms m.
26 maart 2010, 19:22
Grytolle
S
daai, m.
sabel, m.
sacristij(n), o. en v.
saffraan, m.
salaad, m.
salon, v.
salpeter, m.
samenstel, m.
satijn, m.
savie (salie), m.
scapulier, m.
schacht, v. en m.
schakel, m.
schako, m.
scharnier, v.
scheet, m. en v.
Scheld(e), o.
schelft, m.
schep, v.
scherf, o. en v.
scherm, m.
scherminkel, o.
schild, v.
schilfer, m.
schimmel (uitslag), m.
schof(t) (werktijd), o,
schoelie, m. en v.
schol (visch), m.
schoonmaak, m.
schotel, v.
schouder, m. en v.
schree, m.
H. Schrift, o.
schuim, m.
schurft, o.
second(e), m.
selder (selderij), m.
senaat, o.
servet, v.
sier, m,
siroop. m.
sjaal, m.
sjerp, m.
slag (knip), m.
sleet, m.
sleur, m.
sloef (sloof, voorschoot) m., (pantoffel) m.
slijm, m.
smeer (smeersel), o. en m.
smoel (kinderkost) m., (muil) m. en v.
sneeuw (slof), m.
snot, m. en o.
snuif, m.
soda, m.
sofa, m.
solfer, m.
souper, m.
spaan, o.
specht, v.
spijt, o.
spinnekop, v. en m.
spinneweb, o. en v.
splin(s)ter, v.
spoeling {lavure), m.
spreeuw, v.
sprinkel, m.
sprot (visch), m.
spui, v. en o.
spurrie, m. en v.
stek (spruit), m.
stool, m.
stoop, m.
stop, m.
straal, v.
streek (oord) v. en m., (list) v.
stront, m.
strop, v.
stroot (strot), v.
stijfsel, m.
suiker, m.

T
tabak, m.
tabernakel, o.
taks (taxe), m.
tar (teer), m.
tarbot, m.
tarief, m.
Te Deum, m.
teems(t), m.
tekort, m. en o.
telegraaf, m.
telegram, m.
telefoon, m.
telloor, v.
terpentijn, m.
teug, m.
theater, m.
thee, m.
thema, m.
tier, m.
tij, v.
tijk, m.
tiktak, m.
tilbury, m.
tob, m.
toeval, m.
toevlucht, m.
tombola, m.
toog (priesterkleed), m.
toot, m.
touw, v.
traan (oogvocht), v., (vischolie), m.
tram, m.
trap (escalier), m.
tras, m.
tree, m.
tribunaal, m.
trijzel, m.
trimester, m.
troef, m.

U
uitschot, m.
uitstel, m.
uitvaart, v. en o.
uitvlucht, m. en v.
uitwas, m.
uitzet, m.
uniform, m.
unster, m.
uur, v.

v
vaan, o.
vaarwel, m.
valies, v.
vasten, m.
veeg (het vegen), v.
venster, v.
vernis, m.
vest (jas), v.
vezel, m.
vink, v.
vitriool, m.
vlag, v. en o.
vlier, m.
vliet, v.
voorkeur, m.
voorschoot, m.
voorstel, m.
voorval, m.
vorst (gelêe) m., (van 't dak) m.

W
walg, m.
wals, m.
wan (vanne), m.
war, m.
was (cire), m.
wasch, m.
web, v. en o.
weik (week), m.
weer (eelt, knoest), m.
weerlicht, m.
Weesgegroet, m.
welkom, m.
wereld, v. en m.
werf, v. en m.
wezel, m.
wisch, m. en v.
wol, m.
wrijf (wreef), m.
wrong, m.

Z
zaad, o. en m.
zaal (salle) v. en m., (zadel) m. en v.
zand, o. en m.
zavel, m.
zeever, m.
zegfel, m.
zegepraal, m.
zerk, m.
zij(de) (stof[, m.)
zink, m.
zool, m.
zwaan, v.
zwaart (zwoord), v.
zwaluw, m.
zweer, m.
26 maart 2010, 19:23
Grytolle
2. Het verschillend geslacht dat de spraakkunsten aan de stofnamen toekennen, volgens dat zij óf als stofnaam óf als voorwerpsnaam gebezigd worden, bestaat hier niet.

3. De stammen der werkwoorden, als zelfstandige naamwoorden gebruikt, zijn meest alle m.

4. Bijwoorden, voegwoorden en tusschenwerpsels, zelfstandig gebruikt, zijn m. Den waarom en den daarom van eene zaak weten; met nen enkelen ja of neen antwoorden.

5. Samengestelde naamwoorden gelijk bierbuik, blaaskaak, viesneus, enz. die, volgens de spraakkunsten van het m. of van het v. geslacht zijn, volgens dat zij op oenen mannelijken of eenen vrouwelijken persoon betrekking hebben, hebben hier altijd het geslacht van het laatste lid. Dus bierbuik, viesneus, altijd m.; blaaskaak, zaagpin, altijd v.