Nietzsche - Den dolle mens
Orig. "Nietzsche - Der tolle Mensch"
In dit beroemde 125e aforisme uit "De vrolijke wetenschap" (1882) verkondigde Nietzsche voor het eerst zijn "God is dood" gedachte.
Bron: Filip Camerman
Ingetikt door Krommenaas
Antwerpse tekst Ingetikt door Krommenaas
Nietzsche - Den dolle mens
Edde gah ni' g'oêrd van diên dolle mens, diên ad oep ne kleêrlichte morgend ne lanteêrn aanstak, over de mart ging loêpen en iêl den tijd riep: "Ik zuuk God! Ik zuuk God!" - Oemda' der daar zjust veul van da' volk da ni in God geloêfde baiênstoeng veroêrzokte da' groêt gelach. Is 'em soems verlore gegon? vróeg den iêne. Is 'em verdwaald gelak e kind? Is 'em bang van ons? Is 'em scheep gegon? Nor 't buitelaend vertrokke? - zoe riepen en lachte ze deur elkaar. Den dolle mens sproeng midde tussen un en deurboêrden un meh' z'n blikke. "Waar da' God nortóe is?" riep 'em uit. "Da' zal ek olle zegge! Wij ebben 'em vermoêrd - gollen en ikke! Wij zen allemol z'n moêrdenêrs! Mor óe ebbe wij da' gedaan? Óe ebbe wij de ziê kunne leegdrinke? Wie gaf ons de spons oem iêl den orizon meh weg te vege? Wad ebbe wij gedaan toeng wij dees aarde van eur zon loskoppelde? In welke richting beweegd z'eureige nau? In welke richting bewege wij ons? Weg van alle zonne? Valle wij ni on iên stuk deur? En wel achterworts, zijworts, veurworts, nor alle kaente? Is er nog wel een boven en beneje? Dole wij ni' gelak deur een oneindig iet? Asemd ons ni de lege ruimten in et gezicht? Is et ni kouwer gewörre? Is ni voêrtdurend de nacht en alted mor miêr nacht oep komst? Mutten er 's morges gin lanteêrns aangestoke wörre? Oêre wij nog niks van et gedruis van de doêdgravers, die God begrave? Rieke wij nog niks van de goddelijk ontbinding? - oêk gode geraken in ontbinding! God is doêd! God blefd doêd! En wij ebben 'em vermoêrd! Óe zulle wij ons troêste, wij moêrdenêrs aller moêrdenêrs? Et eiligsten en machtigste, da' de wêreld tot nau tóe bezeten ee, is onder ons messe verblóed - wie wist da blóed van ons af? Meh welk water kunne wij ons reinige? Welke zóenoffers, welk eilige spele zulle wij mutte bedenke? Is ni de groêtte van dees daad te groêt vör ons? Mutte wij ni' zelf gode wörre, oem eur oek mor waardig te schijne? Noêt was er een groêter daad - en wie da' der oek na ons gebore wörd, oemwille van dees daad b'oêrd 'em tot een oêger geschiedenis dan iêl de geschiedenis tot nau tóe gewest is." - Ier zweeg den dolle mens en keek z'n tóeoêrders oepnief aan: zij zwegen oêk en keke bevremd trug. Uiteindelijk goeiden 'em z'ne lanteêrn oep de grond, zoeda' diên in stukke sproeng en uitdoêfde. "Ik koom te vruug," zeet 'em toeng, "et is mijnen tijd nog ni. Dees ongeloêflijk gebeuren is nog onderweg, et mokt nen oemweg - et is nog ni tot d'oêre van de mense deurgedroenge. Bliksem en donder emme tijd noêdig, et licht van de staeren ee tijd noêdig, daden emme tijd noêdig, oêk nada' ze gedaan zen, oem gezing en g'oêrd te wörre! Dees daad is nog alted vajjer van un af dan de varste staere - en toch ebbe z'eur zelf verricht!" - Der wörd vör de rest nog verteld, da' den dolle mens diêzelfsten dag nog verschillende kaerken is binnegedroengen en daar z'n requiem aeternam deo eed aang'eve. Nor buite gebrocht en ter veraentwoording geróepe, zou 'em elke kiêr alliên mor et volgende g'aentwoord ebbe: "Wa' zen dees kaerke feitelijk nog, a' ze ni de graven en gedenkstiêne van God zen?"


